Het was een donderdagavond in december 2022 toen Wim en Christel, uitbaters van krantenwinkel De Pershoek in het Antwerpse Olmen, beseften dat hun wekelijkse speelpot iets uitzonderlijks had gedaan. Niet één klant had gewonnen. Niet tien. Maar 160 vaste klanten van de winkel deelden samen een EuroMillions jackpot van maar liefst €142.897.164. De winnende cijfers — 12, 20, 25, 26 en 27 met sterren 8 en 12 — vielen op 7 december 2022. Elke winnaar ging naar huis met €893.107. Geen fictie, geen hypothetisch scenario: dit is wat er kan gebeuren als mensen samen spelen. (Bron: rtv.be / hbvl.be)
Maar waarom werkte dat zo goed? Het antwoord ligt in de wiskunde — en die wiskunde is fascinerender dan de meeste mensen beseffen. In dit artikel duiken we diep in de kansen van EuroMillions, leggen we uit hoe de wiskundige logica van samenspelen werkt, en tonen we aan waarom een goed georganiseerde groepspot niet alleen financieel slim is, maar ook statistisch onderbouwd.
EuroMillions is een van de populairste loterijen van Europa, gespeeld in dertien landen waaronder België, Nederland, Frankrijk, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Bij elke trekking kies je vijf hoofdcijfers uit 50 en twee Lucky Stars uit 12. De jackpot valt als je alle zeven getallen correct raadt.
De wiskundige formule is helder. Het aantal mogelijke combinaties voor de vijf hoofdcijfers is de combinatie van 50 over 5, wat neerkomt op 2.118.760 mogelijkheden. Voor de twee Lucky Stars geldt de combinatie van 12 over 2, goed voor 66 mogelijkheden. Vermenigvuldig je deze twee getallen, dan kom je uit op precies 139.838.160 mogelijke combinaties. De kans om de jackpot te winnen bedraagt dus 1 op 139.838.160.
Toch blijven miljoenen mensen elke week meedoen — en dat heeft een goede reden. De verwachte waarde van een ticket stijgt dramatisch naarmate de jackpot groeit. Bij een jackpot van €200 miljoen en 139 miljoen kansen is de mathematische verwachte waarde van een ticket hoger dan de aankoopprijs. Maar dat is slechts theorie. In de praktijk spelen twee andere factoren een beslissende rol: de kans op jackpot-deling en de wet van de grote getallen.
Laten we de wiskunde concreet maken met het voorbeeld van De Pershoek. Die 160 deelnemers kochten samen meerdere lijnen. Als een groep van 160 mensen elk 10 lijnen koopt, heeft de groep 1.600 unieke kansen op de jackpot. In plaats van 1 op 139.838.160, daalt de kans voor de groep in zijn geheel naar ruwweg 1 op 87.400. Dat is een verbetering van een factor 160.
Maar er is meer. Het effect van samenspelen gaat verder dan louter meer tickets kopen. Een goed georganiseerde groepspot met een gevarieerde keuze van cijfers elimineert ook het risico dat meerdere deelnemers dezelfde combinaties kiezen. In de praktijk zorgen softwareplatformen of gestructureerde organisatie ervoor dat elke lijn uniek is, waardoor de volledige kansverbetering gerealiseerd wordt.
Wiskundige economen gebruiken het zogenaamde Kelly-criterium om te berekenen welk deel van je budget je optimaal kunt inzetten bij kansspelen. Hoewel het Kelly-criterium strikt gezien adviseert om niet mee te doen aan loterijen met negatieve verwachte waarde, erkent het ook dat sociale en emotionele waarde — de spanning van het spelen, het gevoel van gemeenschap — een reële component zijn. Voor wie een vast, klein bedrag inlegt in een groepspot, is de mathematische afweging veel gunstiger dan voor wie een groot bedrag op één enkele lijn zet.
De 23 Limburgers die op 30 maart 2024 via een groepspot samen €352.186 wonnen, betaalden elk een beperkt bedrag en gingen weg met een aanzienlijke prijs. (Bron: nationale-loterij.be). Dit is de kracht van de groepspot in de praktijk.
De meeste mensen focussen op de jackpot — de eerste prijsklasse. Maar EuroMillions heeft in totaal 13 prijsklassen. Dit betekent dat je al een prijs wint met slechts twee hoofdcijfers correct, zelfs zonder Lucky Stars. De kansen op enige prijs bij EuroMillions bedragen 1 op 13. Bijna één op de dertien deelnames levert dus iets op.
Voor een groepspot is dit bijzonder relevant. Zelfs als de jackpot niet valt, kan een groep van 100 deelnemers met 1.000 lijnen statistisch gezien verwachten dat rond de 77 lijnen een prijs opleveren (1.000 gedeeld door 13). De meeste zijn kleine bedragen, maar opgeteld kunnen ze de inleg gedeeltelijk compenseren. Dit verkleint het netto verlies voor individuele deelnemers en maakt de groepspot financieel rationeler dan solo spelen.
De grootste EuroMillions jackpot ooit werd op 19 juli 2022 gewonnen: een Ier streek €230 miljoen op. Voor die trekking hadden de jackpotdrempel en het Superdraw-systeem de pot weken lang opgebouwd. In het EuroMillions-systeem bestaat er een maximale jackpot van €250 miljoen; als die grens bereikt wordt zonder winnaar, wordt het geld verdeeld naar lagere prijsklassen via een cascade.
In België werd de grootste individuele EuroMillions-winst genoteerd in september 2024, toen een Belg €149 miljoen opstrijkte. Het is ook nuttig te vermelden dat België relatief gezien meer topwinnaars heeft dan zijn bevolkingsgrootte zou voorspellen, wat deels te verklaren is door de hoge deelnamecijfers via speelpotten en krantenwinkelnetwerken. (Bron: nationale-loterij.be)
Gedragseconomen, waaronder de Nobelprijswinnaars Daniel Kahneman en Richard Thaler, hebben uitgebreid gedocumenteerd hoe mensen kansen systematisch verkeerd inschatten. We zijn genetisch geprogrammeerd om zeldzame, opvallende gebeurtenissen te overschatten — en loterijwinsten zijn daar het perfecte voorbeeld van. Elke week zien we de gelukkige winnaar op televisie. We zien nooit de 139 miljoen mensen die niet gewonnen hebben.
Dit psychologisch mechanisme heet de "availability heuristic": gebeurtenissen die we ons makkelijk voor de geest kunnen halen, schatten we als waarschijnlijker in dan ze zijn. De oplossing is niet om nooit meer mee te spelen — want de sociale en emotionele waarde van een loterijticket is reëel. De oplossing is om bewust en gestructureerd te spelen. En dat is precies wat een groepspot doet: het structureert je deelname, begrenst je inleg en maximaliseert je kansen per euro.
De Belgische winkelier speelt een unieke rol in de loterijcultuur van ons land. Krantenwinkeliers en tabakszaken organiseren al decennialang informele speelpotten — en de wetgeving van de Nationale Loterij laat dit uitdrukkelijk toe. Een structureel model als Balls for Glory, waarbij drie Belgische kranten winkels wekelijks samenspelen, toont aan hoe professioneel en transparant dit kan werken.
Maar de organisatie van een groepspot brengt ook verantwoordelijkheden met zich mee. Wie is de contactpersoon bij de Nationale Loterij? Hoe worden prijzen verdeeld? Wat als iemand zijn inleg te laat betaalt? Een platform als deGrotePot lost al deze vragen op door een digitale infrastructuur te bieden die de administratie automatiseert, deelnames registreert en bij winst transparant verdeelt.
De vergelijking met het Verenigd Koninkrijk is hier instructief. Camelot, de beheerder van de UK National Lottery, registreert officieel syndicates en biedt winkeliers een gestandaardiseerd contract aan. Het Britse model voor werknemers-syndicaten laat zien dat formalisering het vertrouwen verhoogt en conflicten bij winst voorkomt. België kan hiervan leren — en platforms als deGrotePot nemen die rol al op.
Uit een analyse van EuroMillions-jackpotwinnaars in Europa blijkt dat een significant deel van de grote jackpots gewonnen wordt door groepen, niet door individuen. In het Verenigd Koninkrijk worden jaarlijks duizenden syndicateclaims ingediend. In Spanje speelt 90% van de bevolking mee aan El Gordo via gezamenlijke participaciones. In Ierland heeft een groep van 25 fabrieksarbeiders in 2024 maar liefst €5,6 miljoen aan het Lotto gewonnen na jaren van gestructureerd samenspelen.
De wiskundige logica is onontkoombaar: meer lijnen betekenen hogere kansen. Maar de sociale logica is even sterk. Wanneer mensen samen spelen, houden ze elkander verantwoordelijk, betalen ze regelmatiger en bouwen ze een routine op. Die consistentie — elke week meedoen — verhoogt op lange termijn de kansen aanzienlijk meer dan occasioneel een groot bedrag inleggen.
Of je nu winkelier bent of een groep vrienden, collega's of buurtgenoten wil organiseren, deGrotePot biedt een volledig platform voor gestructureerd samenspelen. Je registreert je winkel, stelt een wekelijkse inleg vast, nodig deelnemers uit en het systeem doet de rest. Betalingen worden beheerd, deelnames worden geregistreerd en bij een prijs wordt automatisch verdeeld.
Het principe is simpel: maak de wiskunde voor je werken. In plaats van 1 op 139 miljoen, speel je als groep met een veelvoud aan kansen — en dat bij een fractie van de individuele kostprijs. Dat is precies wat Wim en Christel in Olmen voor hun 160 klanten deden. En het werkte.
Vergroot je kansen met een factor 10, 20 of meer. Registreer je winkel of groep op deGrotePot en begin deze week nog.
Start een speelpot